Từ tháng 4 đến tháng 9 hằng năm, đặc biệt là tháng 6 và tháng 7, rùa biển từ khắp các đại dương lại tìm về Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu) để làm tổ và sinh sản. Vườn Quốc gia Côn Đảo luôn chủ động và sẵn sàng với các phương án bảo vệ, chăm sóc, đảm bảo mỗi mùa sinh sản, những chú rùa quý hiếm này có thể phát triển an toàn, trọn vẹn.

Thành tích bảo tồn rùa biển đáng tự hào
Theo thống kê của Vườn Quốc gia Côn Đảo, giai đoạn 1993 – 2022, đã có 11.643 rùa mẹ lên bãi làm tổ, tạo nên 31.400 tổ trứng với hơn 2,8 triệu trứng được cứu hộ, ấp nở thành công và hơn 2,2 triệu cá thể rùa con được thả về biển. Tỷ lệ rùa nở và trở về đại dương đạt hơn 80%. Nhờ những nỗ lực này, tháng 12/2022, Vườn Quốc gia Côn Đảo vinh dự được Thủ tướng Chính phủ trao Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong công tác bảo tồn rùa biển.

Mùa di cư – Hành trình trở về của rùa biển
Ngay từ đầu năm, Vườn Quốc gia Côn Đảo triển khai tập huấn công tác quản lý, bảo tồn rùa biển cho lực lượng kiểm lâm và nhân viên liên quan. Công tác chuẩn bị bao gồm: thay cát hồ ấp trứng, vệ sinh và san lấp bãi cát, tạo thuận lợi cho rùa mẹ lên bãi đẻ, đồng thời kiểm tra toàn diện các hoạt động bảo tồn.

Ở hai đảo nhỏ là Hòn Bảy Cạnh và Hòn Cau, du khách có thể tham gia tour sinh thái đặc sắc để quan sát rùa đẻ, cứu hộ rùa và thả rùa con về biển, trải nghiệm trực tiếp quá trình bảo tồn đầy thú vị. Lực lượng kiểm lâm tại đây còn được tập huấn nghiệp vụ du lịch, hướng dẫn và nhắc nhở du khách tuân thủ các quy định để vừa thưởng ngoạn vừa bảo vệ rùa biển.

Bốn loài rùa quý hiếm tại Côn Đảo
Vùng biển Côn Đảo hiện có rùa xanh, đồi mồi, đồi mồi dứa và rùa quản đồng, trong đó rùa xanh chiếm số lượng lớn nhất trên các bãi đẻ. Vườn Quốc gia Côn Đảo là nơi đầu tiên tại Việt Nam thành công trong chương trình bảo tồn rùa biển, đóng vai trò then chốt với khoảng 90% số lượng rùa biển của cả nước tìm về đẻ trứng.

Hiện tại, Vườn có 18 bãi đẻ chính, trong đó Hòn Bảy Cạnh, Hòn Cau, Hòn Tài và Hòn Tre Lớn là nơi rùa mẹ tập trung nhiều nhất, với tổng chiều dài bãi khoảng 3,5 km và diện tích 24 ha.

Quy trình sinh sản của rùa biển
Mùa sinh sản kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9, rùa biển di cư từ đại dương về các bãi biển để giao phối và làm tổ. Rùa mẹ thường lên bờ từ 10 giờ đến 12 giờ đêm, chọn cát mịn gần lùm cây để đào tổ. Chúng dùng chân trước tạo hố, chân sau đào lỗ sâu 50–60 cm, rộng khoảng 20 cm, đẻ từ 70–120 trứng/lần, và làm tổ từ 3–5 lần mỗi mùa. Sau khi rùa mẹ rời đi, nhân viên kiểm lâm sẽ di chuyển trứng vào hồ ấp nhân tạo, đảm bảo tỷ lệ nở cao và tránh tổn thất do thiên nhiên hoặc con người.

“Trước đây, việc bảo vệ trứng chủ yếu dựa vào theo dõi tự nhiên, nhưng tỷ lệ nở thấp do tổ bị trộm, ngập nước hay động vật ăn trứng. Nhờ tổ nhân tạo, việc bảo vệ và ấp nở trứng rùa được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ thành công tăng đáng kể,” ông Nguyễn Văn Vững – Chuyên viên Phòng Bảo tồn và Hợp tác quốc tế Vườn Quốc gia Côn Đảo chia sẻ.

Thả Rùa Con Về Biển – Nỗ Lực Bảo Tồn Tại Côn Đảo

Giám sát và bảo vệ rùa biển bằng công nghệ hiện đại
Vườn Quốc gia Côn Đảo đã đầu tư hệ thống camera giám sát trên các đảo, hỗ trợ việc quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và cảnh báo từ xa các tàu thuyền ra vào bãi cát, hạn chế tác động tiêu cực đến quá trình sinh sản của rùa biển. Ngay từ đầu năm 2023, đơn vị đã chuẩn bị sẵn sàng cho mùa cao điểm rùa biển đẻ trứng.

Chuỗi hoạt động bảo tồn tỉ mỉ và chuyên nghiệp
Công tác bảo tồn rùa biển tại Côn Đảo đòi hỏi nhiều khâu thủ công tỉ mỉ, bao gồm:

  • Tuần tra, theo dõi rùa mẹ lên bãi đẻ;
  • Bảo vệ tổ trứng trước khi di chuyển vào hồ ấp;
  • Di chuyển trứng vào hồ ấp và theo dõi nhiệt độ, điều kiện ấp;
  • Thay cát, vệ sinh và san lấp bãi để thuận lợi cho rùa mẹ;
  • Kiểm tra toàn diện các hoạt động bảo tồn liên quan.

Bảo tồn và cứu hộ rùa biển – Một phần của sứ mệnh
Bên cạnh việc bảo vệ môi trường tự nhiên đa dạng sinh học, Vườn Quốc gia Côn Đảo còn cứu hộ rùa biển và phối hợp tổ chức chương trình tình nguyện viên bảo tồn rùa biển. Các biện pháp quản lý nghiêm ngặt gồm hạn chế tàu thuyền ra vào bãi cát trong mùa sinh sản, nghiêm cấm khai thác, xẻ thịt hoặc lấy trứng rùa trái phép, đảm bảo môi trường an toàn cho rùa sinh sản.

Chương trình bảo tồn rùa biển chuyên sâu
Theo ông Nguyễn Khắc Pho – Giám đốc Vườn Quốc gia Côn Đảo, từ năm 1994 đến nay, đơn vị đã triển khai chương trình bảo tồn rùa biển với ba nội dung trọng tâm:

  1. Nghiên cứu đặc tính sinh thái học của rùa biển;
  2. Bảo vệ sinh cảnh làm tổ và các tổ trứng;
  3. Xây dựng trại giống và chăm sóc rùa con.

Các hoạt động cụ thể bao gồm: đeo thẻ, gắn máy định vị vệ tinh, đo kích thước rùa, tuần tra, kiểm soát và san lấp bãi đẻ, di dời tổ trứng đến nơi an toàn, xây dựng trạm ấp trứng đảm bảo tỷ lệ nở cao, và thả rùa con về biển, hoàn thiện vòng đời sinh sản của loài động vật quý hiếm này.

“Mỗi chú rùa con được thả về biển không chỉ là một cuộc sống mới, mà còn là minh chứng cho nỗ lực bền bỉ của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn sự sống cho thế hệ mai sau.”

Nguồn: Báo Nhân Dân Hàng Tháng